لوگوی سه گوش

بازار سرمایه و عناصر تشکیل دهنده آن

بازار سرمایه، ساز و کاری برای تجمیع سرمایه‌های پراکنده و هدایت آنها به سمت شرکت‌های سرمایه‌پذیر به منظور توسعه فعالیت‌های اقتصادی است. این بازار مکانیسمی را فراهم می‌آورد تا عناصر تشکیل دهنده آن طبق ضوابط قانونی با یکدیگر در تعامل باشند. اصلی‌ترین این عناصر عبارتند از:
 

بورس اوراق بهادار

در ایران قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در سال 1345 تصویب و بورس اوراق بهادار از سال 1346 آغاز به کار کرد. این قانون در سال 1384 مورد بازنگری قرار گرفت و براساس آن ساختار قانونی بازار به منظور تفکیک عملیات اجرایی از فعالیت‌های نظارتی با تغییراتی روبرو گردید. ارکان بازار اوراق بهادار طبق قانون جدید عبارتند از:
 

- شورای عالی بورس: این شورا بالاترین رکن بازار اوراق بهادار بوده و مهمترین وظیفه آن تصویب سیاست‌های کلان و خط مشی بازار اوراق بهادار است. از جمله اعضای این شورا، وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر بازرگانی، رئیس بانک مرکزی، روسای اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران و اتاق تعاون، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار و دادستان کل کشور یا معاون وی هستند.

- سازمان بورس و اوراق بهادار (سبا): این سازمان زیر نظر شورای عالی بورس به تنظیم و تدوین مقررات، نظارت بر اجرای قوانین و مقررات و انجام دیگر وظایف تعیین شده در قانون می‌پردازد. سازمان بورس یک موسسه عمومی غیر دولتی است و توسط هیئت مدیره که منتخب شورا هستند، اداره می‌شود.

- شرکت بورس اوراق بهادار تهران: این شرکت در قالب شرکت سهامی عام تأسیس و اداره می‌شود و عملیات اجرایی بازار را به عهده دارد.
 

شرکت‌های پذیرفته شده

شرکت‌ها با ورود به بورس و استفاده از برنامه‌های افزایش سرمایه، منابع مالی مورد نیاز فعالیت خود را تأمین می‌کنند. برخورداری از مزایای اعتباری از قبیل دریافت تسهیلات بانکی و وثیقه‌گذاری اوراق بهادار و استفاده از معافیت‌های مالیاتی مشوق‌های دیگری برای ورود به بازار سرمایه هستند. به منظور پذیرفته شدن شرکت‌ها در بورس الزاماتی وجود دارد که سودآوری در سه دوره مالی منتهی به پذیرش، برخورداری از نظام حسابداری مطلوب و نگهداری حساب‌های شرکت براساس استانداردهای حسابداری از جمله آنهاست. شرکت‌ها بعد از پذیرش باید گزارشات مالی ادواری را برای عموم منتشر نمایند که منجر به شفاف‌سازی و سهولت تحلیل سودآوری شرکت می‌گردد.
 

کارگزاران

سرمایه‌گذاران به منظور خرید و فروش سهام شرکت‌های بورسی باید از طریق یک شرکت کارگزاری اقدام نمایند. کارگزاری‌ها نهادهای مالی هستند که عملیات خرید و فروش سهام را طبق ضوابط خاص سازمان بورس اوراق بهادار انجام می‌دهند و در مقابل درصدی از ارزش ناخالص معامله را به عنوان حق کارگزاری دریافت می‌کنند. همچنین شرکت‌های کارگزاری‌ با اخذ مجوز از سازمان بورس خدمات زیر را ارائه می‌دهند.

سرمایه‌گذاران

سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار طیف وسیعی از اشخاص حقیقی و حقوقی را تشکیل می‌دهند. اشخاص حقوقی یا سرمایه‌گذاران نهادی معمولا به دلیل ورود حجم بالای نقدینگی، تأثیر بسزایی بر عملکرد بازار دارند که مهمترین آنها در بورس شامل بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و هلدینگ‌ها هستند.

سهامداران با استفاده از حق راي در مجامع عمومي و به نسبت سهامی که مالک هستند در امور شركت همچون انتخاب اعضاء هيات مديره و بازرسان شركت، تغييرات سرمايه، تقسيم سود، تغييرات اساسنامه، انحلال شركت و ساير موارد، مشاركت مي‌كنند.
سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار به نسبت سهام خریداری شده از سود و زیان ناشی از فعالیت‌های شرکت برخوردار می‌شوند که سود پرداختی به سهامداران عموماً به صورت نقدی و یا به صورت سهام جایزه می‌باشد. علاوه بر سود دریافتی از شرکت، سهامداران از سود و زیان ناشی از تغییرات قیمت سهام در بورس نیز برخوردار می‌شوند.

مجوز از "سازمان" انجام دهد.